Honderd jaar Schoolplaten voor de Vaderlandsche Geschiedenis
In 2011 is het honderd jaar geleden dat de schoolplatenserie Schoolplaten voor de Vaderlandsche Geschiedenis van drukkerij Wolters uit Groningen het licht zag. Het zien van deze ‘platen’ roept vaak prettige herinneringen op aan geschiedenislessen op de lagere school. Wie herinnert zich niet De Noormannen voor Dorestad en Behouden Huys op Nova Zembla?
Deze schoolplatenserie heeft velen bereikt die onderwijs hebben gevolgd in de 20e eeuw. Naast het uit het hoofd leren van ‘rijtjes jaartallen’ werd de schoolplaat uit de kast gehaald om onze geschiedenis aanschouwelijk te presenteren. De bekende columnist Montag noemt de schoolplaat een wonder want ‘daarop wordt vertoond wat niet gezien kan zijn’.
Wederopstanding?
De opkomst en ondergang van de schoolplaat heeft onder andere te maken met een andere pedagogische en didactische kijk op kinderen. Onder invloed van de wet op het lager onderwijs (1857) en het idee dat kinderen ‘aanschouwelijk’ onderwijs moest worden aangeboden, is de schoolplaat voor de vaderlandse geschiedenis ontstaan. Na vele jaren intensief gebruik van schoolplaten als leermiddel werd in de tweede helft van de 20e eeuw de schoolplaat vervangen door modernere leermiddelen zoals filmstroken, dia’s en school-tv. Vandaag de dag werkt het onderwijs vooral met computers en digitale schoolborden. Het leuke daarvan is dat ook het digitale schoolbord deze ouderwetse schoolplaten kan weergeven.
Eigen verhaal
Sommige van de in totaal 65 platen hebben een eigen verhaal. Niet alleen het historische verhaal dat op het leergierige kind moet worden over gebracht , maar ook een verhaal over hoe het in de serie is terecht gekomen en in veel gevallen er weer uit is verdwenen. Enkele platen (een aanduiding die Isings niet waardeerde, hij sprak liever van schilderijen) hebben verschillende herdrukken meegemaakt, andere zijn weer snel verdwenen. Een echte volhouder is Hollandsche Infanterie bij de bruggen over de Berezina, 1812 (Hoynck van Papenrdrecht). Deze plaat zal het tot het eind van de serie (jaren ’70) in de serie zitten. Twee platen werden vanwege hun gewelddadige karakter uit de serie gehaald. Het gaat om Floris V door edelen omgebracht (Jurres) en De verovering van Tjakranegara op Lombok, 1894 (Hoynck van Papenrdrecht). Van de Slag bij Nieuwpoort (Isings) is bekend dat het op locatie is geschetst in de duinen bij Nieuwpoort. Het ruiterstandbeeld Willibrord op het Janskerkhof te Utrecht zou als voorbeeld hebben gediend voor de plaat Willibrord, de apostel der Friezen.
 | 
